The World According to Koreeda Hirokazu

Advertisements

فروغ بخشی از هویت من بود

سعید کمالی دهقان خبرنگار ایرانی گاردین، روزنامه معروف انگلیسی زبان چاپ لندن، است. شنبه این هفته به مناسبت پنجاهمین سالگرد درگذشت فروغ فرخزاد به دیدار ابراهیم گلستان رفت و در گزارشی که درگاردین منتشر کرد بخش های کوتاهی از گفتگوهای این دیدار را آورد. حال متن کامل این دیدار مفصل را در وبلاگ خود آورده است که برای دوستداران فروغ و گلستان بسیار مغتنم است. این گفتگو را به نقل از وبلاگ سعید برای مخاطبان راهک بازنشر می کنیم:

سعید کمالی‌دهقان

چهل مایل جنوب لندن، ابراهیم گلستان نود و چهار ساله در عمارتی زندگی می‌کند که از بیرون بیشتر شبیه قصری است متعلق به قصه‌ی پریان؛ بنایی که انگار در فیلم هری‌پاتر دیده باشید. ساختمان را ادوارد میدلتون باری – معمار انگلیسی – در سال ۱۸۷۱ در این دهکده دنج ساسکس غربی بنا کرده. راه بیست دقیقه‌ای ایستگاه قطار تا منزل گلستان را تنها می‌شود با تاکسی رفت. در میانه راه، جنگلی است زیبا، اسبانی خیره در هوای نمناک، غازهایی که با ورود ماشین غافلگیرانه در مسیر راه به پرواز در می‌آیند و گوزن‌هایی پنهان لابه‌لای درختان لخت. ناباورانه از خودم می‌پرسم: «کجا می‌روی؟ خانه گلستان؟» عمارت پلاک ندارد. راننده تاکسی می‌گوید: «هر که هست خوب جایی را انتخاب کرده برای پنهان شدن.» قرار می‌گذارم دو ساعت بعد بیاید دنبالم، وگرنه می‌مانم وسط جنگل. داخل منزل، می‌نشینیم جلوی شومینه، زیر تابلوهایی اصل از معروف‌ترین نقاشان یک قرن گذشته کشورم. بهمن محصص جایگاه ویژه‌ای دارد. انگار سفر کرده باشم به عقب، انگار رویای سفر به گذشته واقعیت داشته باشد. از گلستان می‌پرسم از فروغ عکس منتشر نشده داری؟ می‌گوید: در این خانه اصلا عکس می‌بینی؟ می‌روم اتاق‌های دیگر، اتاق کارش. عکسی نیست. هیچ جا. از هیچ کس. در راه بازگشت آقای راننده می‌پرسد مطلب کی در‌ می‌آید؟ می‌گویم دوشنبه. قول می‌دهد روزنامه بخرد.

فروغ نسبت به شاعران دیگر با اقبال بیشتری روبرو شد. پنجاه سال بعد، فروغ بیشتر از اخوان و نیما خوانده نشده؟  

ابراهیم گلستان: اخوان خیلی شاعر بزرگی است. از آن‌هایی که نخواندند بپرسید چرا نخواندند. توی سینما هم همینطور است. فلان آکتور را دوست دارید و بقیه یکی دیگر را دوست دارند. تفاوت ذوق و تفاوت دریافت‌هاست. اشخاص علاقه‌ ندارند، قوت شعر اخوان را درک نمی‌کنند. با اخوان که آشنا شدم، کتابش در آمده بود، ورق می‌زدم اتفاقا شعر اولی که می‌خواندم زمستان‌‌اش است، هیچ هم اسمش را نشنیده بودم. آنقدر برانگیخته شدم که برایش هم کاغذ نوشتم، تمام روحیه زمانه را در آن شعر گفته بود. حال آنکه خودش به من گفت: غروب بود، در خیابان نادری داشتم می‌رفتم، نگاه طرف مغرب کردم، آفتاب غروب کرده بود، و به آن جهت من آن شعر را گفتم. خواسته شعر بگوید درباره غروب آفتاب، آن شعر زمستان از آب درآمده. این را درک نمی‌کنند اشخاص، که یک همچین انعکاس‌هایی توی ذهن اوست. عین همین در ذهن خودشان هست. وقتی شعر اخوان را می‌خوانند این رفلکسیون در ذهنشان نمی‌آید. نصرت رحمانی، شعرش را کسی نمی‌‌خواند،‌ اما اگر کسی مشت هوا بکند می‌گویند که چقدر خوب گفته.

فروغ با این راه افتاد که شعری می‌گفت که باب طبع حسیات ساده مردم بود. گنه‌ کردم گناهی پر ز لذت. به‌به یک زنی می‌گوید گناه کردم چقدر هم کیف کردم، قفل در را این باز کرده برایشان، ولی از یک پرش رهاشونده و رهاکننده‌ای حکایت می‌کند، ولی آیا این همه‌ی حرف اوست؟ نه. وقتی می‌آیید جلو، یک مقدار ساده‌ است، خیلی هم ساده‌ است. بعد که به شعرهای بعدی‌اش می‌رسی، می‌بینید که داستان دارد عوض می‌شود. راجع به چیزهای دیگر گفته می‌شود و آن چیزهای دیگر بیشتر در ذهن شما می‌تواند جا بگیرد. ولی خواننده با چیزهای دیگر راه افتاده. برای اخوان راه افتادند یک عده‌ای، راه افتاده بودند. خیلی‌ها تحت تاثیر تبلیغاتی که می‌شود شلوغ می‌کنند. یک شاعری بود که به قول خودش ایماژ جمع می‌کرد، می‌گفتند به‌به، به‌به. این شعر نیست، ایماژ است. یکی با قافیه شاعر می‌شود. ولی اگر این شعر در داخل وزن عروضی باشد، مزخرف باشد، معنی نداشته باشد، حرکت شاعرانه تو ذهن گوینده‌اش نبوده باشد، این که شعر نیست. این فقط یک نوع رسم است، خط‌کشی است،‌ نقاشی است.

درباره بلوغ شعری فروغ حرف زدید. خودش نخستین شعر «تولدی دیگر» را به شما تقدیم کرده. آن وقت چقدر واقف بودید به این تاثیر؟

این سوالی‌است که در را باز می‌کند که من خودپسندی کنم. نه. یعنی چی؟ مگر آدم‌هایی که اطراف من بودند یا خود من در زندگی این تاثیر را گرفتند؟ نه. اگر تاثیر گرفته حسیت خودش است که تاثیر گرفته. اگر من قوت داشتم که نفوذ بکنم چرا در دیگران نفوذ نکردم؟ این که حرف نشد. می‌شود اشخاص بگویند این حرف‌ها را. خب من چکار کنم؟ Continue reading

politics and sexuality

Why politics and sexuality should (still) be at the heart of critical analysis – http://wp.me/p6u8m1-Yp

In the seventies, Cahiers du Cinema – arguably the single most important magazine of film theory ever – radicalized their views on film analysis by centring it on ideology. Their basic points of criticism would revolve around politics and sexuality, i.e. Marxism and Freud. Other influential thinkers that helped shape this critical stance included Althussier’s philosophies and, perhaps even more prominently, Lacan’s psychoanalysis (all of which also played a big role in the development of theories on film linguistics, which sought a definition that would support the theory that “cinema is a language.”)

Ma perché non funziona tutto come nei film? Perché gli estranei in metropolitana, invece che limitarsi a guardarti, non attaccano bottone dicendoti che hai un sorriso bellissimo? Perché dopo trent’anni, in un caffè del centro, non rincontri mai la persona per cui hai lottato? Perché le madri fanno fatica a capire i propri figli e i padri ad accettarli? Perché la frase giusta arriva sempre durante i l momento sbagliato? Perché non ti capita mai di correre sotto la pioggia, di arrivare davanti al portone di qualcuno, farlo scendere, scusarti e iniziare a parlare a vanvera per poi trovarti labbra a labbra e sentirti dire: ‘non importa, l’importante è che sei qui’? Perché non vieni mai svegliato durante la notte da una voce al telefono che ti dice: ‘non ti ho mai dimenticato’? Se fossimo più coraggiosi, più irrazionali, più combattivi, più estrosi, più sicuri e se fossimo meno orgogliosi, meno vergognosi, meno fragili, sono sicura che non dovremmo pagare nessun biglietto del cinema per vedere persone che fanno e dicono ciò che non abbiamo il coraggio di esternare, per vedere persone che amano come noi non riusciamo, per vedere persone che ci rappresentano, per vedere persone che, fingendo, riescono ad essere più sincere di noi.

15740749_965219486944398_3765289229373902249_n

Una Poesia di Tonino Guerra

disque-andrei-tarkovksi-tempo-di-viaggio-courts-metrages3

Quando Tarkovskij viagge in Italia, Guerra che lo assisteva (per scrivere la sceneggiatura del film Nostalghia) e lo accompagnava nel suo viaggio scrive una poesia per questo suo amico russo. Questo è infatti molto interessante non solo perchè e una poesia, ma per il fatto che ha in se una splendida trama che forse conduce Tarkovskij a trattare scene con la stessa poetica e la stessa tema in senso cinematografico…in seguito si trova il link del documentario Il Tempo di Viaggio.

Io non so che cos’è una casa. Un cappotto? O è un ombrello se piove?
L’ho riempita di bottiglie stracci anatre di legno tende ventagli.
Sembra che non voglia uscire mai. Allora è una gabbia?
Che chiude tutti quelli che passano
anche un uccello come te sporco di neve.
Ma la roba che ci siamo detti
è così leggera che non resta chiusa qui.

 

 

Se al mondo esistono cinque registi, uno di questi e’ Andrej Tarkovskij.
Nei pochi anni che ha vissuto ha saputo donare opere che non invecchiano, che ancora ispirano, che entrano nel sangue e al sangue si mescolano legandosi al corpo, unendosi ad un pensiero di cinema che da quel momento non sara’ piu’ lo stesso.
Tralasciando la vicenda umana ed artistica di Tarkovskij, nel 1979 si trovava in Italia in cerca di idee, di location, di una casa quando in Unione sovietica le cose si facevano sempre piu’ difficili per lui e la sua arte.
Lo affianca l’amico Guerra, uomo di cinema e poesia, strana alchimia non cosi’ efficace come si vorrebbe ma certamente funzionante e funzionale.
Oltre questo mediometraggio, dal viaggio usciranno i luoghi del successivo “Nostalghia”, opera sempre altissima seppur inficiata dalla penna di Guerra che non parla esattamente la stessa lingua del Maestro.
Ad ogni modo il viaggio e’ un’opportunita’ per i due di stare assieme, consolidare un rapporto, per Tarkovskij di conoscere meglio l’Italia per quanto sia inequivocabile e perentorio in cio’ che vuole per il suo film futuro.
L’occasione e’ pero’ tutta nostra nel sentire parlare il grande regista di se’, dei suoi gusti, del suo cinema ma soprattutto di vedere il suo volto, la tristezza e la cupa rassegnazione contro l’imperfezione, verso l’immobilismo e l’impossibile realizzazione dei propri desideri.
E’ l’acqua stagnante che torna, quella di “Solaris”, di “Stalker”, de “Lo specchio” e di tutti gli altri suoi film nei quali abbiamo visto riflesso lo sconforto di Tarkovskij e nei suoi occhi malinconia forse precorritrice dei pochi anni innanzi.
Il documentario e’ piccolo piccolo, ogni momento con Tarkovskij e’ pero’ sempre speciale e in questo importante.

 

 

A Conversation between Andrei Tarkovsky and Tonino Guerra (1979)

 

ltrkqkf

Tarkovsky at the Mirror

The following is a transcript of a tape-recorded interview with Andrei Tarkovsky, conducted by Tonino Guerra. Reference: “Panorama,” no. 676, April 3, 1979, pages 160-161, 164, 166, 169-170. The piece was translated from Italian into English exclusively for Nostalghia.com by David Stringari of Fairfield, Connecticut, U.S.A. The interview commences after a brief introduction…

Introduction
Heroes of human stature, houses, objects, sounds that become music, true memories, fantastic images. From the meeting between the Italian poet-scriptwriter and the greatest Soviet film director, the secret story of an idea that becomes a film.

Five rooms on the thirteenth floor of a large building in the midst of many large buildings on the Lenin Hills, in Moscow, the living room with vaguely gothic furniture, the cupboard with glass decorated with blue patterns, a large dog that wanders about; in front of the windows, hanging from threads, pieces of wood, roots, which resemble sculptures or animals, on the walls some paintings by friends and many drawings by the son. It is the home of Andrei Tarkovsky, 47 years old, the greatest Russian film director and amongst the greatest in the world today, author of Ivan’s Childhood (winner of the Golden Lion at the 1962 Venice Film Festival), Andrei Rublov, Solaris, Mirror, and Stalker. Mirror arrives these days in Italy: the national premiere will be at Saint-Vincent on the first of April. And Tarkovsky will be coming from Moscow.

It will not be the director’s first trip to Italy. But Tarkovsky will certainly be looking around with more attentive eyes. For the past two months he has been working together with Tonino Guerra in Moscow on the story-treatment of his next film: Voyage to Italy. Guerra, a poet (his poems in Romagnol dialect will appear in May in the Soviet journal Inostrannaya Literatura, translated by Bella Achmadulina, Yevgheni Solonovic, and Roman Sev), novelist, and one of the greatest Italian scriptwriters: precisely in these very days, Francesco Rosi’s Christ Stopped at Eboli and Suspicious Deaths by Jacques Deray, whose scripts he co-authored, are playing.

In the Soviet Union, Guerra has begun writing a Guide for Loving Moscow, a book of advice, of little secrets, of encounters, an adventure in the cold. But besides the “guide,” Guerra has been working on Tarkovsky’s Italian film. The director should be coming to film it for RAI television next summer. It will be an adventure in the heat: the experiences of a curious and restless traveler who looks at Italy from the inside and remembers distant Russia.

In the last few weeks, Guerra has also spoken to Tarkovsky about Mirror and, above all, Stalker. Mirror is about the attempt of an ill man around forty years old to take stock of his life. Stalker is Tarkovsky’s latest film, which he completed on March 16th. The director has worked on it for two years. Due to a technical accident, he had to reshoot half the film. Continue reading